Fizjoterapia w kardiologii.

Monika Łysuniec

 

 

 

 

 

 

Choroby układu sercowo - naczyniowego określane są mianem chorób cywilizacyjnych. Szacuje się, że mimo znacznych postępów w diagnostyce i leczeniu choroby sercowo - naczyniowe pozostaną w większości krajów świata główną przyczyną zgonów do co najmniej do 2020r. [1]. W zależności od rodzaju i stopnia zaawansowania choroby, stosuje się leczenie zachowawcze (farmakoterapię i fizjoterapię) oraz leczenie operacyjne.

 

Główne cele rehabilitacji kardiologicznej:

  • zmniejszenie dolegliwości pacjenta,

  • usprawnianie pracy mięśnia sercowego,

  • poprawa ukrwienia,

  • poprawa wydolności pacjenta,

  • zmniejszenie masy ciała,

  • obniżenie ciśnienia tętniczego,

  • polepszenie ukrwienia kończyn,

  • zapobieganie powikłaniom krążeniowo - oddechowym,

  • zmniejszenie niekorzystnego wpływu zabiegu operacyjnego na okoliczne tkanki i klatkę piersiową.

 

Na rehabilitację kardiologiczną najczęściej kierowani są pacjenci:

 

  • z chorobą niedokrwienną serca (choroba wieńcowa),                                                                                                      

  • po zawale mięśnia sercowego,                                                                                                                                                 

  • z chorobą reumatyczną (w przebiegu której doszło do zapalenia mięśnia sercowego),                                                                                                                                                   

  • z kardiomiopatią (chorobą mięśnia sercowego zmniejszającą jego podatność i zdolność do rozkurczu),                                                                                                                                                                   

  • z wadami serca (skierowani na leczenie pooperacyjne),                                                                                                                   

  • z nadciśnieniem tętniczym,                                                                                                                                            

  • z niedociśnieniem tętniczym,                                                                                                                                                

  • z zakrzepowo - zarostowym zapaleniem żył (choroba Buergera -to stan zapalny drobnych tętnic i żył, obejmujący wszystkie warstwy ściany naczynia, prowadzący do powstawania zakrzepów i zarastania światła naczynia),                                                                                                                                                                 

  • z miażdżycą naczyń,                                                                                                                                                                        

  • z chorobą Raynauda (schorzenie obejmujące zaburzenia ukrwienia dystalnych (dalszych) części kończyn - dłonie, stopy).

 

O ZASTOSOWANIU FIZJOTERAPII W LECZENIU KARDIOLOGICZNYM DECYDUJE LEKARZ.

 

Na rehabilitację kardiologiczną składa się:

  • Kinezyterapia- ćwiczenia lecznicze mają mi. n. za zadanie usprawnianie i poprawę mikrokrążenia w nogach, wydolności mięśnia sercowego, ogólnej sprawności chorego, obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, przygotowanie pacjenta do zabiegu chirurgicznego. Przeciwwskazania to m. in.: zapalenie zakrzepowe żył, tętniak rozwarstwiający aorty (pęknięcie błony środkowej ściany aorty), ostry epizod wieńcowy w przeszłości, zaburzenia rytmu serca, ostry zawał, niedokrwienie mięśnia sercowego, świeże zatory tętnicze płucne i obwodowe.

 

  • Terapia obrzękowa (kompresoterapia), na która składa się m. in.:

    • manualny i mechaniczny drenaż limfatyczny, to specjalny rodzaj masażu, który ma na celu poprawienie przepływu limfy (płynu tkankowego) w organizmie. Polega on na manualnym (ręcznym) lub mechanicznym (przy pomocy specjalnych urządzeń) przepchnięciu zalegającej chłonki (limfy) w kierunku węzłów chłonnych. Drenaż limfatyczny usuwa powstałe obrzęki oraz zapobiega ich wystąpieniu.

    • kompresja (leczenie uciskowe) - w celu usunięcia i zapobiegania pojawienia się obrzęków, wykorzystuje się specjalnie do tego przeznaczone: opaski, bandaże, pończochy, rajstopy, podkolanówki oraz skarpetki. O zasadach doboru oraz klasach wyrobów uciskowych, możesz przeczytać w artykule pt. “Zalecenia w chorobach żył kończyn dolnych”.

    • pozycje ułożeniowe - odpowiednia pozycja, np. leżenie z nogami uniesionymi ponad poziom serca, ma na celu wspomożenie pracy układu naczyniowego i chłonnego poprzez zwiększenie odpływu krwi i limfy co powoduje zmniejszenie obrzęku nóg.

 

  • Fizykoterapia, która obejmuje działanie bodźcami fizykalnymi na organizm człowieka. Zabiegi stosowane w kardiologii to:

    • Parafina i parafango (mieszanina parafiny i fango - materiału pochodzenia wulkanicznego) powodują zwiększenie przepływu krwi, obniżenie napięcia mięśni, poprawę metabolizmu i zmniejszenie dolegliwości bólowych. Zalecane są m. in. w czynnościowych chorobach tętnic. Przeciwwskazania to m. in.: ostre stany chorobowe serca, niedociśnienie tętnicze, nietolerancja wyższych temperatur?, ciężka niewydolność krążeniowa.

    • Krioterapia – leczenie zimnem, może być stosowane pod różnymi postaciami, np. zimnej wody, par azotu, par dwutlenku węgla, schłodzonego powietrza, w formie okładów, kąpieli, masażu lodem miejscowo lub ogólnoustrojowo (kriokomora). Ze względu na efekt wzmocnienia kruchych naczyń krwionośnych oraz normalizacji ciśnienia krwi, krioterapię poleca się pacjentom chorującym m. in, na: chroniczną niewydolność naczyń żylnych, kardiomiopatie (grupa chorób serca) oraz u pacjentów pooperacyjnych. Przeciwwskazania to m. in.: niewydolność krążenia, zaburzenia rytmu serca, stan po zawale serca, zwężenie zastawek, nadciśnienie nieuregulowane, zaawansowana miażdżyca tętnic, przewlekła niewydolność żylna, Choroba Raynauda, miejscowe zaburzenia ukrwienia i nietolerancja zimna.

    • Laseroterapia - promieniowanie IR (podczerwone) wpływa na rozszerzenie naczyń krwionośnych, dlatego wykorzystywane jest do leczenia m. in. choroby Buergera i nadciśnienia tętniczego. Przeciwwskazania to m. in.: rozrusznik serca i inne implanty elektroniczne, stany ostrej niewydolności krążenia oraz choroba niedokrwienna serca.

    • Promieniowanie UV - stosuje się w nadciśnieniu tętniczym i chorobie niedokrwiennej. Przeciwwskazania to m. in.: miażdżyca, nowotwory złośliwe i nadczynność tarczycy.

    • Światło spolaryzowane (Bioptron) - przyspiesza leczenie i gojenie się ran pooperacyjnych, dlatego stosujemy go po zabiegach kardiochirurgicznych. Przeciwwskazania to m. in.: wszczepiony rozrusznik serca.

    • Elektroterapia - wykorzystuje działanie biologiczne prądu elektrycznego. W zależności od rodzaju i częstotliwości prądu uzyskujemy: pobudzenie nerwów i mięśni, uśmierzenie bólu, łagodzenie stanu zapalnego, przyspieszenie procesów przemiany materii, zwiększenie ukrwienia tkanek, przyspieszenie wchłaniania obrzęków, zmniejszenie napięcia mięśni szkieletowych i naczyniowych oraz przyspieszenie regeneracji tkanki. W kardiologii stosujemy: galwanizację, jonoforezę, prądy diadynamiczne, prądy Traeberta, impulsy typu TENS, elektrostymulację wysokonapięciową, prądy interferencyjne. Korzystne działanie prądu wykorzystywane jest do leczenia m. in. choroby niedokrwiennej serca, nadciśnienia tętniczego, choroby Raynauda czy Buergera. Przeciwwskazania to m. in.: wszczepiony rozrusznik serca, zaburzenie czucia, zaawansowana miażdżyca zarostowa tętnic, zakrzepica oraz arytmia serca.

    • Magnetoterapia - pole elektromagnetyczne niskiej częstotliwości stosuje się m. in. w terapii zaburzeń krążenia obwodowego (na tle miażdżycowym), niskiego ciśnienia krwi, niewydolności wieńcowej i samoistnego nadciśnienia tętniczego. Przeciwwskazania to m. in: elektroniczne implanty (rozrusznik serca) oraz ciąża.

    • Ultradźwięki - fala ultradźwiękowa daje efekt mikromasażu, który powoduje m. in. rozszerzenie naczyń, zahamowanie procesów zapalnych i zmniejszenie napięcia mięśni. Ultradźwięki wskazane są m. in. w chorobie Raynauda, zakrzepowo - zarostowym zapaleniu naczyń i samoistnym nadciśnieniu tętniczym. Inny zabieg z wykorzystaniem fali ultradźwiękowej to fonoforeza, polegająca na wprowadzeniu leku przez powłoki skórne. W leczeniu choroby Buergera stosuje się np. fonoforezę borowinową, która  powoduje m. in. podwyższenie temperatury skóry w miejscu wykonania zabiegu. Przeciwwskazania to m. in.: zaawansowana miażdżyca, rozrusznik serca, ostre stany chorobowe i zaburzenia ukrwienia naczyń wieńcowych serca.

 

  • Masaż - klasyczny, segmentalny (leczniczy), podwodny, wibracyjny czy wirowy wpływa korzystnie na układ krążenia poprzez usprawnienie krążenia obocznego (sieci naczyń omijających niedrożny odcinek tętnicy), zmniejszenie pojemności minutowej (objętości krwi, jaką serce tłoczy w ciągu minuty do naczyń krwionośnych) i objętości wyrzutowej serca (ilość krwi wtłaczanej/”wyrzucanej” przez jedną z komór serca podczas jej skurczu), przyspieszenie wchłaniania obrzęków i wzrost siły skurczu serca. Dobroczynne oddziaływanie masażu wykorzystuje się w leczeniu m. in. choroby niedokrwiennej serca, choroby Buergera, nadciśnienia tętniczego, niedociśnienia tętniczego, zaburzeń ukrwienia kończyn oraz po zawale. Przeciwwskazania to m. in.: zakrzepowe zapalenie żył, zaawansowana miażdżyca i nieuregulowane nadciśnienie.

 

  • Hydroterapia (wodolecznictwo). Zastosowanie wody w celach terapeutycznych jest różnorakie. Zabiegi mogą mieć charakter polewania, zmywania, zawijania, natrysku, nacierania, kąpieli itp. Takie działanie/wykorzystanie wody? wpływa m. in. na obniżenie ciśnienia tętniczego, zmniejszenie oporów obwodowych, rozszerzenie naczyń krwionośnych, ma działanie uspokajające. Zabiegi hydroterapeutyczne stosowane są m. in. nadciśnieniu tętniczym, zaburzeniach krążenia obwodowego i chorobie niedokrwiennej serca. Przeciwwskazania to m. in.: zaawansowana miażdżyca i niewyrównane wady serca.

 

  • Balneoterapia - do terapii wykorzystuje naturalne tworzywa, takie jak: borowina, gazy, wody mineralne, które stosowane są pod postacią kuracji pitnych, wziewań leczniczych,  kąpieli, półkąpieli czy nasiadówek. W leczeniu kardiologicznym stosuje się: kąpiele radonowe i radonowo-siarczkowe (w nadciśnieniu tętniczym, chorobie niedokrwiennej serca, chorobie Raynauda, zakrzepowo - zarostowym zapaleniu naczyń, amputacji kończyn), kąpiel siarczkowo-siarkowodorową (w zakrzepowo-zarostowym zapaleniu naczyń, nadciśnieniu tętniczym, zaburzeniach krążenia obwodowego), kąpiel solankową jodowo- bromową (w tych samych schorzeniach, co w przypadku kąpieli siarczkowo - siarkowodorowej), kąpiel kwasowęglową (w nadciśnieniu tętniczym), suche kąpiele kwasowęglowe (w chorobach naczyń obwodowych na tle miażdżycy, nadciśnienie tętnicze w I i II okresie), kąpiel borowinową (w zakrzepowo - zarostowym zapaleniu naczyń), kuracje pitne (w nadciśnieniu tętniczym, miażdżycy i chorobach naczyń włosowatych, gdzie stosuje się wody radonowe czy jodkowe). Przeciwwskazania to m. in.: niedociśnienie tętnicze, choroby naczyń wieńcowych z dusznica bolesną, niewydolność układu krążeniowo - oddechowego i wady zastawkowe serca.

 

  • Leczenie uzdrowiskowe - w Polsce funkcjonuje kilka zakładów lecznictwa uzdrowiskowego: szpital uzdrowiskowy, sanatorium uzdrowiskowe, zakład przyrodoleczniczy i przychodnia uzdrowiskowa. Przeciwwskazania to min.: wskazanie do leczenia chirurgicznego, jawna niewydolność krążenia, ciężkie nadciśnienie płucne, arytmia, utrwalone migotanie przedsionków, wartość ciśnienia powyżej 190 mm Hg (skurczowego) i 110 mm Hg (rozkurczowego), tętniak rozwarstwiający aorty, choroby układu krążenia w okresie ostrym, powikłania zakrzepowo - zatorowe, niestabilna dławica piersiowa (dusznica bolesna) oraz zaawansowana niewydolność krążenia.

 

Uzdrowiska leczące schorzenia układu krążenia:

  • Augustów (choroby układu krążenia obwodowego – choroba Raynauda, diagnostyka choroby Raynauda).
  • Busko-Zdrój (choroby naczyń obwodowych, choroba niedokrwienna kończyn dolnych).
  • Ciechocinek (miażdżyca, niewydolnością żylną (w tym owrzodzenia żylakowate), nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa serca, stabilna choroba niedokrwienna serca, stany po zawale i operacjach serca, zastawek i naczyń).
  • Dąbki (choroba wieńcowa, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze).
  • Duszniki-Zdrój
  • Kamień Pomorski (niewydolność krążenia, stany pozawałowe, nadciśnienie, wczesna rehabilitacja po operacjach na sercu).
  • Kołobrzeg (choroby naczyń obwodowych,
  • Krynica-Zdrój
  • Kudowa-Zdrój
  • Łeba
  • Międzywodzie
  • Nałęczów (wczesna i późna rehabilitacja pacjentów po zawałach serca i operacjach kardiochirurgicznych, choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze, nerwice sercowo-naczyniowe, diagnostyka chorób serca).
  • Rabka-Zdrój (leczenie dorosłych i dzieci).
  • Rymanów-Zdrój (leczenie dorosłych i dzieci w wieku 3-6 lat, choroba niedokrwienna serca, stany po zawale mięśnia sercowego, stany po operacjach kardiochirurgicznych, nadciśnienie tętnicze).
  • Sopot
  • Szczyrk
  • Świeradów-Zdrój (miażdżyca).
  • Świnoujście (choroba wieńcowa, nerwica sercowo-naczyniowa).
  • Ustka
  • Ustronie Morskie (niewydolność żylna, żylaki).
  • Ustroń

 

Bibliografia:

1. Broda G, Rywik S. Wieloośrodkowe ogólnopolskie badanie stanu zdrowia ludności – projekt WOBASZ. Zdefiniowanie problemu oraz cele badania. Kardiologia Polska 2005; 63, s. 6.

2. Demczyszak I. Fizjoterapia w chorobach układu sercowo-naczyniowego.  Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław 2006.

3. Bauer A, Wiecheć M. Przewodnik po wybranych zabiegach fizykalnych. Wydawnictwo-Markmed Rehabilitacja spółka cywilna, Ostrowiec Św., 2005.

4. http://www.sanatoria.com.pl/l,c,profile-leczenia;uklad-krazenia.html


Przeszukaj Strefę pacjenta
Polub nas na facebooku
Chcesz tworzyć z nami?
Dołącz do otwartego projektu i pomagaj w dzieleniu się widzą. Napisz do nas.
Pracuję. Proszę czekać.